Platform over civiele techniek, ondergrondse infra, energie, bouwmaterieel & bouwmachines
Wie vandaag op Marken rondloopt, ziet volop bedrijvigheid op de dijk. Delen van de dijk liggen nog open, want combinatie Hof op Marken is druk bezig met de afwerking. Ook dat is weliswaar een waar kunststukje, maar misschien wel de grootste prestatie van dit project ligt onder de oppervlakte: een ingenieuze aanpak die de dijk op veengrond toekomstbestendig maakt.
De dijkversterking op Marken maakt deel uit van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) en wordt uitgevoerd onder regie van Rijkswaterstaat. “De dijk voldeed op meerdere punten niet meer aan de norm: de bekleding, stabiliteit en hoogte schoten tekort”, vertelt Roger Boogert, projectdirecteur namens combinatie Hof op Marken, een samenwerking tussen DEME Environmental NL en JLD Contracting. “Daarom is gekozen voor een integrale aanpak met aandacht voor een waterveilig en robuust ontwerp, duurzaamheid en oog voor de omgeving.”
De grootste uitdaging van het project? “Bouwen op veengrond”, benadrukt Fred Hemstra, technisch manager bij combinatie Hof op Marken. “De ondergrond is als een soort pudding, een bodem waar geen stevigheid in zit. Het hele ontwerp van de dijkversterking is daarom geotechnisch gestuurd en de ophoogslagen werden telkens uiterst zorgvuldig uitgevoerd. De nieuwe dijk is bewust zo dicht mogelijk tegen de bestaande dijk aangelegd. Hierdoor was een groot deel van het zettingsproces al doorlopen, wat resulteert in minder materiaalgebruik en een compacter ontwerp.”
De dijk werd in negen slagen van telkens ongeveer 50 centimeter opgehoogd, legt Hemstra uit. “Het zand werd vanaf het water aangevoerd en overgeslagen op een losponton. Vanuit daar liep een leiding naar een sproeiponton waarmee het zand werd opgespoten.” Een cruciale stap hierin was dus de mate van voorbelasting en fasering, zodat de ondergrond kon inklinken en stabiliseren. “Door verticale drainage toe te passen, werd het consolidatieproces versneld en overtollige waterspanning afgevoerd. Deze aanpak, die grotendeels onzichtbaar is gebleven, vormt een van de belangrijkste successen van het project.”
De uitvraag had een vrij zware MKI (Milieukostenindicator)-component, weet Boogert. “Zo worden bestaande materialen, zoals zetstenen en de basaltbekleding hergebruikt in de nieuwe dijkbekleding. Dit levert niet alleen een lagere MKI op, maar ook een efficiënter ontwerp met minder nieuwe grondstoffen. De kern van onze aanbieding is dan ook om met minimaal materiaalgebruik een maximale dijk te bouwen die voldoet aan de huidige normen. Onderdeel van onze aanbieding was ook de aanleg van twee proefvakken van elk 100 meter. De proefvakken dienen niet alleen voor technische validatie, maar ook om bewoners een concreet beeld te geven van het eindresultaat.”
De aannemerscombinatie plukt overigens nu al de vruchten van de versterkte dijk. “De maximale dijkbelasting in de bestaande situatie was slechts 1 ton, vanwege de afnemende stabiliteit. Nu we bezig zijn met de afwerking staan we met machines van 20 ton op de dijk.” Combinatie Hof op Marken neemt tegelijk ook wat koppelkansen mee. Zo worden recreatieve voorzieningen toegevoegd, waaronder stranden, wandelroutes en vernieuwde steigers in de haven. Ook is er aandacht voor ecologie: in het ontwerp zijn 21 verblijven voor ringslangen geïntegreerd in de dijkbekleding, een uniek voorbeeld van natuurinclusief bouwen.
Met ruim 5 kilometer dijkversterking verdeeld over de west- en zuidkade is dit project relatief klein, maar uitzonderlijk intensief, zegt omgevingsmanager Roy de Haan. “De beperkte bereikbaarheid, een complexe omgeving en een grote toestroom van toeristen maken het werk behoorlijk uitdagend.” Toch ligt het project goed op koers: de afronding van de dijk staat gepland voor 2027, met een oplevering in 2028.
