Platform on civil engineering, underground infrastructure, energy, construction equipment & construction machinery
Bij dijkversterking Neder-Betuwe werkt Waterschap Rivierenland samen met Dijkalliantie Neder-Betuwe (een samenwerking van Dura Vermeer, GMB en Ploegam) aan een van de grootste waterveiligheidsprojecten van de regio. Over een lengte van 20,2 kilometer wordt de Waaldijk tussen Tiel en Wely versterkt om ook in de toekomst bescherming te bieden tegen hoogwater. Het project combineert innovatieve dijkversterking met emissieloos bouwen, slimme logistiek en gebiedsontwikkeling rond Veerhaven Ochten, en vormt de op één na laatste schakel in een veilige noordelijke Waaldijk.
De aanleiding voor het project ligt in verschillende faalmechanismen die de veiligheid van de dijk bedreigen volgens de normen van de Waterwet, zo bleek uit eerdere inspecties en beoordelingen. “Op diverse locaties moet de dijk worden verhoogd om te voldoen aan de huidige veiligheidsnormen”, vertelt David van Hasselt, projectmanager bij Waterschap Rivierenland. “Daarnaast speelt piping een belangrijke rol: het verschijnsel waarbij water onder de dijk door stroomt en zand meevoert, waardoor de constructie van binnenuit kan verzwakken.”
Ook de stabiliteit van de dijk vraagt aandacht. Tijdens langdurige hoogwaterperiodes oefent het rivierwater grote krachten uit op het dijklichaam. De versterking moet voorkomen dat de dijk onder deze belasting bezwijkt. Op sommige plekken zijn daarom damwandenschermen als constructieve maatregel noodzakelijk.
Dat de noodzaak van deze dijkversterking breed wordt gevoeld, blijkt nergens sterker dan rond Ochten. “Hier liggen de herinneringen aan de hoogwatersituatie van 1995 nog vers in het collectieve geheugen”, merkt David op. “Destijds werden om en nabij de 250.000 mensen geëvacueerd en moesten bijna een miljoen dieren worden verplaatst vanwege scheurvorming in de dijken. De gebeurtenissen van toen vormen nog altijd een tastbare herinnering aan het belang van sterke waterkeringen. Waar bij veel projecten tijd nodig is om draagvlak te creëren, staat de nut-en-noodzaakdiscussie hier nauwelijks ter discussie.”
Het uitgangspunt bij de dijkversterking blijft zoveel mogelijk werken met groene dijken. Dat is duurzaam en maakt toekomstige aanpassingen eenvoudiger. Toch vraagt de situatie in Neder-Betuwe om maatwerk. “Van de 20,2 kilometer dijk wordt ongeveer 11 kilometer uitgevoerd met constructieve oplossingen zoals damwanden en schermen”, zegt Bart van Lieshout, realisatiemanager bij Dijkalliantie Neder-Betuwe. “De reden daarvoor ligt in de aanwezige bebouwing, beperkte ruimte en specifieke technische uitdagingen. Op andere trajecten wordt gewerkt met traditionele grondversterking, waarbij de dijk in meerdere ophoogslagen wordt aangepast om de stabiliteit te waarborgen.”
De combinatie van technieken maakt het project bijzonder. Over de volledige lengte worden verschillende maatregelen toegepast om de diverse faalmechanismen weg te nemen. Daarmee ontstaat een robuuste waterkering die klaar is voor toekomstige rivierafvoeren en klimaatverandering. “Een van de onderscheidende kenmerken van Neder-Betuwe is de koppeling met gebiedsontwikkeling”, vult David aan. “Rond Veerhaven Ochten wordt de dijkversterking gecombineerd met de aanleg van een geul in in relatie tot de Kaderrichtlijn Water en de ontwikkeling van een nieuw gebied voor recreatie en verblijf. Daarmee levert het project niet alleen meer veiligheid op, maar ook een kwaliteitsimpuls voor het gebied.”
Bijzonder is ook de gekozen contractvorm. Al in maart 2023 gingen opdrachtgever en aannemerscombinatie samen aan de slag in een 2-fasenaanpak. In plaats van eerst een volledig ontwerp uit te werken en daarna pas een aannemer te selecteren, werd de uitvoerende partij vroeg betrokken bij het ontwerp.
“Dat gaf ruimte om maakbaarheid, planning, logistiek, ecologie en kosten vanaf het begin integraal af te wegen”, legt Bart uit. “In oktober 2025 resulteerde dit in een definitieve overeenkomst voor de realisatiefase. De lange voorbereidingsperiode maakte het mogelijk om risico’s vroegtijdig weg te nemen. Kabels en leidingen werden verlegd, onderzoeken uitgevoerd en op sommige locaties zijn zelfs al voorbereidende damwandconstructies aangebracht. Hierdoor kan de uitvoering efficiënter verlopen en worden verrassingen tijdens de bouw zoveel mogelijk voorkomen.”
De omvang van het project is indrukwekkend. “Alleen al voor de bouwlogistiek wordt gebruikgemaakt van ongeveer 30 kilometer tijdelijke bouwwegen”, zegt Bart die eraan toevoegt dat de uitvoering is opgedeeld in drie deeltrajecten. “Door de werkzaamheden gefaseerd uit te voeren, kunnen we ervaring opdoen en lessen direct meenemen naar de volgende delen van het project. Tegelijkertijd overlappen de fasen elkaar bewust om de totale doorlooptijd te beperken. Zonder die aanpak zou het project vele jaren langer duren. Het eerste traject, waar we vanaf dit jaar zijn gestart met de uitvoering, loopt van Tiel tot de kern van Ochten. Via speciaal aangelegde loslocaties worden grote hoeveelheden klei en damwand per schip aangevoerd.”
Minstens zo indrukwekkend zijn de duurzaamheidsambities. De dijkalliantie streeft naar een CO2-reductie van 72 procent, grotendeels door de inzet van emissieloos materieel. “Elektrische rupskranen, mobiele kranen, wielladers, vrachtwagens en tractoren vormen inmiddels het dagelijkse beeld op het werk”, zegt Bart. “Zelfs het trillend aanbrengen van damwanden gebeurt volledig elektrisch, zonder aggregaten.” Het laadplein bij Lingemeer vormt hierin de spil. “Hier worden grote accupakketten geladen met stroom afkomstig van onder meer een nabijgelegen zonnepark. Elektrische vrachtwagens vervoeren de accuboxen continu tussen het laadplein en de bouwlocaties. Met dit innovatief energiesysteem tonen we aan dat ook grootschalige infrastructuurprojecten zonder fossiele brandstoffen kunnen worden uitgevoerd.”
Naast technische innovaties wordt ook op procesniveau vernieuwd. “Binnen de samenwerking zijn afspraken gemaakt om op een tiental punten gezamenlijk optimalisaties te ontwikkelen en de voordelen daarvan eerlijk te verdelen”, vervolgt David. “Hierdoor blijven alle partijen continu zoeken naar betere, slimmere en efficiëntere oplossingen. Een mooi voorbeeld daarvan is het onderzoek naar vleermuizen in relatie tot het aanbrengen van damwanden. Samen met ecologen, natuurorganisaties en de provincie onderzoeken we in welke mate vleermuizen daadwerkelijk hinder ondervinden van het intrillen van damwanden. De resultaten daarvan kunnen niet alleen voor Neder-Betuwe, maar voor toekomstige dijkversterkingen in heel Nederland waardevol zijn.”
Voor Waterschap Rivierenland is dijkversterking Neder-Betuwe een van de grootste projecten uit de 750-jarige geschiedenis van de organisatie. Voor de dijkalliantie is het een kans om te laten zien hoe samenwerking, innovatie en duurzaamheid hand in hand kunnen gaan met waterveiligheid. “We werken als alliantie altijd met een vaste groep partners. We zijn volledig op elkaar ingespeeld en dat werpt ook bij dit project opnieuw zijn vruchten af”, zegt Bart tot besluit.
