Platform on civil engineering, underground infrastructure, energy, construction equipment & construction machinery
Alleen met brede, open samenwerking kan de baggersector de gewenste transitie naar emissieloos baggeren maken. Rijkswaterstaat en samenwerkingsinitiatief ZEDHub nemen de sector hierin op sleeptouw. In september 2026 starten drie onderzoeksprojecten om kennisgaten te dichten. De resultaten maken vervolgkeuzes nauwkeuriger, realistischer en minder risicovol.
Om klimaatneutraal en circulair te kunnen werken stimuleert Rijkswaterstaat betrokken partijen om gericht te innoveren. Dat gebeurt in samenwerking met partners in zogeheten transitiepaden. Het transitiepad Kustlijnzorg en Vaargeulonderhoud richt zich hierbij concreet op emissieloos baggeren. “Daarvoor zijn ingrijpende innovaties nodig die hoge investeringen met zich meebrengen voor individuele partijen uit de baggersector”, verduidelijkt innovatieadviseur Maarten Molhoek van Rijkswaterstaat. “Daarom ontwikkelden we als onderdeel van het transitiepad een Kennis- en Innovatieagenda waarin we de hele sector meenemen. Daarin volgen we drie sporen. We bouwen kennis op met onderzoeksprojecten. We zoeken koplopers om vanuit die kennis ervaring op te doen in de praktijk. En alle opgedane kennis delen we breed om uiteindelijk op te schalen naar grootschalige toepassing in het hele peloton. Binnenkort starten we met een belangrijke stap op het eerste spoor: onderzoeksprojecten met meer nadruk op baggeren in zoutwater.”
Voor de transitie naar duurzaam baggeren is Rijkswaterstaat een meerjarige samenwerking aangegaan met ZEDhub. ZED staat voor Zero Emission Dredging. Deze stichting is opgericht vanuit het bedrijfsleven (Boskalis, Damen, Royal IHC en Van Oord) en heeft als doel om emissieloos baggeren mogelijk te maken in 2030: technisch, economisch en qua regelgeving. “Hiervoor faciliteren en stimuleren we samenwerking in de gouden driehoek van overheid, kennisinstellingen en industrie”, vertelt directeur Arjen de Jong. “Rijkswaterstaat als overheidsorganisatie en kennisinstellingen als TNO, MARIN en technische universiteiten zijn al gewend om transparant samen te werken aan gedeelde doelen. Wij enthousiasmeren bedrijven om ondanks verschillende belangen op dezelfde manier mee te doen. Vanuit de hele waardeketen: van technologieleveranciers en scheepsbouwers tot baggeraars. Twee keer per jaar organiseren we fysieke bijeenkomsten om alle partijen met elkaar in gesprek te brengen over verduurzaming. Daarnaast hebben we samen met de Vereniging van Waterbouwers een AI-platform ontwikkeld waar de sector betrouwbaar nieuwe inzichten en best practices kan uitwisselen.”
Binnen de Kennis- en Innovatieagenda van het transitiepad Kustlijnzorg en Vaargeulonderhoud hebben Rijkswaterstaat, ZEDHub en partners drie onderzoeksprojecten voorbereid. “Hiermee richten we ons op belangrijke gaten in de huidige kennis”, benadrukt Maarten. De nadruk ligt op baggeren in zoutwater. “Dit is lastiger dan in zoetwater, waar we bijvoorbeeld al ervaring hebben met elektrische baggerschepen. We onderzoeken innovaties die noodzakelijk zijn om deze transitie mogelijk te maken, maar die niet snel door één partij worden opgepakt, mede omdat de investering lastig terug te verdienen is. Daarnaast hebben we onderzoeken geselecteerd waarvan de resultaten breed toepasbaar zijn binnen de hele sector en waarbij de investering qua tijd en geld haalbaar blijft.”
Inmiddels zijn de projectplannen voor de onderzoeken klaar en heeft Rijkswaterstaat groen licht gegeven. De verwachting is dat ze in september 2026 van start gaan. De uitvoerende partijen zijn gevonden en geselecteerd via bijeenkomsten van ZEDhub en Rijkswaterstaat. Maarten: “Bijzonder is dat alle partijen ermee akkoord gaan dat resultaten beschikbaar komen voor een breed publiek. Daar zijn we trots op.” Arjen vervolgt: “Samenwerking en kennisdeling kan bedreigend aanvoelen, maar bij open innovatie hoort juist dat je goede afspraken maakt over wat je wel en niet deelt. We zijn blij dat we hierin een rol kunnen spelen.”
Parallel aan de onderzoekstrajecten is het transitiepad Kustlijnzorg en Vaargeulonderhoud bezig met het op de markt zetten van koploperprojecten. Maarten: “Dit zijn baggerprojecten, in dit geval bij de Waddenzee en in de haven van Rotterdam. Daarbij stimuleren we marktpartijen om duurzame innovatieve technieken te gebruiken. De projecten zijn niet een-op-een gekoppeld aan de onderzoeken, maar er is wel een duidelijke link.” Arjen vervolgt: “De marktpartijen die deze projecten gegund krijgen, kunnen resultaten uit de onderzoeken valideren en de technieken een stap verder brengen richting commercieel gebruik. Ook de lessen van deze koplopers delen we weer als basis om op te schalen. Zo werken we uiteindelijk met de hele sector samen toe naar emissieloos baggeren.”
