Altijd werken met de juiste data

De belofte van BIM op de bouwplaats klinkt al jaren overtuigend. Eén model, één waarheid, iedereen met dezelfde informatie aan het werk. In de praktijk blijft die belofte vaak steken in losse bestanden, USB-sticks en interpretatieverschillen tussen kantoor en uitvoering. Volgens Jeroen Agterberg en Willem Graaumans van SITECH kan dat anders. Veel anders.

“Als je kijkt hoe er traditioneel gewerkt wordt, dan is dat eigenlijk nog steeds lokaal”, zegt Agterberg. “Bestanden die fysiek worden gedeeld, vroeger met tekeningen aan de keet en later met USB-sticks. Dat kost tijd en is foutgevoelig. En dat zie je direct terug op de bouwplaats.”

Die werkwijze leidt volgens hem tot een bekend probleem: stilstand en frustratie. “Wij noemen dat ‘stilstand en gezeur’. Machinisten wachten op de juiste versie van het ontwerp. Of ze beginnen alvast, met alle risico’s van dien. Dan zit je er zo twintig centimeter naast. Dat zijn gewoon faalkosten.”

Van USB-stick naar datastroom

Met Trimble WorksManager verschuift die werkwijze van lokaal naar centraal. Ontwerpen worden niet meer handmatig rondgebracht, maar digitaal gedeeld via één omgeving waarin alle betrokken partijen werken.

“Je moet je voorstellen: twintig machines op een project, en een uitvoerder die bij elke machine langs moet met een USB-stick”, zegt Agterberg. “Dat kost al snel een kwartier per machine. En als er iets misgaat met het bestand of de structuur, ben je zo dagen verder voordat iedereen de juiste versie heeft.”

Die vertragingen stapelen zich op, zeker in projecten waar continu wijzigingen plaatsvinden. “Er komt een wijziging, dan nog een aanpassing, en ondertussen werkt iedereen met een andere versie. Dat is precies wat je niet wilt.”

WorksManager doorbreekt dat patroon. “Het ontwerp staat centraal in het portaal en wordt direct naar de machines gestuurd. Daarmee voorkom je dat soort vertragingen en fouten.”

Altijd de juiste versie

Een veelgehoorde zorg in de sector is betrouwbaarheid. Wat als de verbinding wegvalt? Werkt het systeem dan nog? “Om data vanaf het kantoor op de machine te zetten wordt gebruik gemaakt van internet. Wanneer de machine via internet is gesynchroniseerd dan staan de bestanden lokaal op de machine en kan er meegewerkt worden.” Dat maakt het systeem robuuster dan vaak wordt gedacht. Tegelijk zit de echte uitdaging ergens anders: adoptie. “De kennis ontbreekt vaak nog”, zegt Graaumans. “Mensen weten niet precies hoe het werkt, dus blijven ze er vanaf. Dan val je toch weer terug op de oude manier.”

Volgens Agterberg ligt daar ook een duidelijke verantwoordelijkheid bij de aannemer. “Het begint aan de voorkant van het project. Als je weet welke machines er komen, moet je zorgen dat die allemaal in dezelfde omgeving zitten. Dat vraagt om voorbereiding en om mensen die dat snappen. Uiteindelijk gaat het erom dat de machinist precies weet wat hij moet doen. En dat bereik je alleen als de informatie volledig en correct in die machine zit.”

Data als nieuwe randvoorwaarde

Opvallend is dat de technische mogelijkheden inmiddels verder zijn dan de vraag vanuit opdrachtgevers. Zo is het al mogelijk om realtime data vanuit machines terug te koppelen naar kantoor, inclusief as-built informatie. “Die oplossingen zijn er”, zegt Agterberg. “Maar de vraag is er nog beperkt. Opdrachtgevers vragen vaak nog om een 2D-revisie. Dan blijft die 3D-informatie onbenut.”

Hij spreekt zelfs van een ‘2D-sluis’ waar data doorheen moet. “Er wordt aan de voorkant veel geld uitgegeven aan metingen en scans, maar die informatie komt beperkt bij de uitvoerende partijen terecht. Dat houdt de ontwikkeling tegen.”

Volgens Graaumans ligt daar een duidelijke rol voor opdrachtgevers. “Als je BIM echt wilt laten werken, moet je die datastromen ook vrijgeven en benutten.”

Graaumans vat het misschien nog het meest treffend samen met een vergelijking uit de praktijk. “Aannemers weten precies hoe ze diesel of elektriciteit moeten regelen. Dat staat altijd in het plan. Maar hoe de data op de machines komt? Dat is vaak nog: we beginnen en we zien wel.” Volgens hem moet dat veranderen. “Data is net zo essentieel als brandstof. Als je het niet goed organiseert, loopt je project vast.”