Platform over civiele techniek, ondergrondse infra, energie, bouwmaterieel & bouwmachines
Hoe zorg je ervoor dat acht gemodificeerde en nieuwe ‘machines’ binnen het Krammersluizencomplex veilig functioneren en voldoen aan de nieuwste Europese machineverordening? Dat is precies de uitdaging waarvoor de specialisten van Kader zich gesteld zien. Kader ondersteunt het projectteam bij het veilig ontwerpen, realiseren en uiteindelijk CE-markeren van de afzonderlijke machines binnen het vernieuwde sluizencomplex.
De betrokkenheid van Kader ontstond vanuit de behoefte aan specialistische kennis op het gebied van machineveiligheid, functionele veiligheid en de praktische implementatie daarvan. “Omdat vrijwel alle installaties (machines) ingrijpend worden gerenoveerd, beschouwt Rijkswaterstaat dit als een substantiële wijziging. Daarmee moeten deze te renoveren machines worden behandeld als nieuwe machines, inclusief een volledig CE-traject”, legt Dennis van Loon uit, consultant machineveiligheid bij Kader.
Het gaat in hoofdlijnen om de jachtensluizen, de basculebrug, de duwvaartsluizen, de onderhoudswerf en het volledig nieuwe spuimiddel-vismigratie. “Elk onderdeel kent zijn eigen veiligheidsvraagstukken”, vertelt Jorn Harms, consultant machineveiligheid bij Kader. “Sommige machines worden als ‘zelfstandige machine’ CE-gemarkeerd, terwijl bijvoorbeeld de roldeuren in de duwvaartsluizen als niet-voltooide machine een inbouwverklaring krijgen.”
De grootste uitdaging ligt in de combinatie van omvang, technische complexiteit en het grote aantal disciplines dat bij het project betrokken is. “Waar civiele techniek, werktuigbouwkunde en elektrotechniek elkaar raken, moeten veiligheidsrisico’s integraal worden beoordeeld en beheerst”, benadrukt Jorn. “Zeker bij de upgrade van de duwvaartsluizen levert dat unieke vraagstukken op.” Hij noemt als voorbeeld het nieuwe systeem voor zoet-zoutscheiding met het zogenaamde bellenscherm en aanvullende zoetwaterspoeling. “Dat creëert nieuwe stromingspatronen in de kolk, met directe gevolgen voor de veiligheid van de scheepvaart. Welke deuren en nivelleermiddelen mogen tegelijkertijd openstaan? Welke stromingssnelheden in de sluiskolk zijn nog acceptabel? Hoe voorkom je translatiegolven? En hoe moeten veiligheidssystemen daarop reageren? Het zijn vraagstukken waarvoor geen standaardoplossingen bestaan.”
Kader brengt hiervoor alle scenario’s in kaart, voert risicobeoordelingen uit en vertaalt de uitkomsten naar concrete veiligheidseisen voor besturingen, installaties en gebruikersvoorzieningen. Daarbij worden niet alleen de grote systemen bekeken, maar ook looproutes, trappen, bordessen, camera’s, communicatiemiddelen en signaleringen. Bijzonder aan dit project is bovendien de nieuwe Europese Machineverordening, die vanaf 20 januari 2027 wettelijk toegepast moet worden. “Het is in feite de opvolger van de huidige Machinerichtlijn die naast allerlei administratieve- en documentatie gerichte wijzigingen voor dit project vooral op het gebied van cybersecurity en veiligheidssoftwarebelangrijke veranderingen met zich meebrengt”, zegt Dennis.
Om de enorme hoeveelheid informatie beheersbaar te houden, is in het eisenmanagementsysteem Relatics, dat binnen het project gehanteerd wordt, in samenwerking met Jorn en Dennis een risicomodule aangemaakt en zijn alle essentiële veiligheids- en gezondheidseisen uit de Machineverordening toegevoegd. Ook zijn koppelingen aangebracht tussen deze eisen, de risico’s, de beheersmaatregelen en de ontwerpdocumenten, waarin invulling wordt gegeven aan deze eisen, zodat een traceerbare relatie ontstaat tussen de essentiële veiligheids- en gezondheidseisen en de ontwerpdocumenten waarin deze worden aangetoond. “Zo blijft gedurende iedere ontwerp- en uitvoeringsfase aantoonbaar dat veiligheid niet alleen bedacht is, maar ook daadwerkelijk gerealiseerd wordt”, zegt Jorn tot besluit.
