De meerwaarde van geotechnisch onderzoek bij Dijkversterking Arcen

Betere bodemkennis leidt tot betere ontwerpkeuzes

De veiligheid van een waterkering wordt niet alleen bepaald door wat bovengronds wordt gebouwd, maar vooral door de eigenschappen van de ondergrond. Bij de dijkversterking in Arcen speelde geotechnisch specialist Fugro daarom vanaf het begin een belangrijke rol. Met aanvullend grondonderzoek en geotechnische ontwerpen hielp het bedrijf Dijkzone Alliantie Arcen om veilige, duurzame en kostenefficiënte oplossingen te realiseren.

Als vaste partner van Dijkzone Alliantie Arcen zijn waterkeringen bekend terrein voor Fugro. Het bedrijf ondersteunt de alliantie met geotechnisch en waterveiligheidsadvies en onderzoekt hoe waterkeringen stabiel en veilig kunnen blijven functioneren. “Waterschap Limburg had zelf al grondonderzoek uitgevoerd”, vertelt Anne Bäcker, senior ontwerper Geotechniek en waterveiligheid. “Wij hebben vervolgens gekeken waar extra onderzoek het verschil kon maken. Dat zijn vaak locaties met grotere risico’s, maar ook plekken waar kansen liggen om een ontwerp slimmer, goedkoper of duurzamer te maken.”

Gerichte maatregelen tegen piping

Dat aanvullende onderzoek bleek allesbehalve overbodig. Zo was bijvoorbeeld in het bestaande onderzoek de afstand tussen de onderzoekspunten op sommige locaties in de dijk relatief groot. Daardoor bleef onduidelijk hoe bepaalde grondlagen precies doorliepen. “Op sommige plekken zie je bijvoorbeeld ineens een kleilaag verschijnen”, legt Anne uit. “Dan wil je weten waar die laag begint en eindigt, omdat dat direct invloed heeft op het ontwerp.” Een ander concreet voorbeeld is de aanpak van piping, het verschijnsel waarbij water onder een dijk door stroomt en zand meevoert. Langs grote delen van de groene dijken waren maatregelen nodig om dit risico te beheersen. “Dankzij aanvullend onderzoek konden we nauwkeuriger vaststellen waar die maatregelen daadwerkelijk noodzakelijk waren. Daardoor kon de toepassing van kunststof damwanden worden beperkt tot locaties waar deze echt nodig waren. Op andere plekken volstond een kleikist, wat zowel kosten als materiaalgebruik beperkte.”

Minder funderingspalen nodig dan verwacht

Ook bij de nieuwe zelfsluitende waterkering in het centrum van Arcen bewees grondonderzoek zijn waarde. Al op relatief geringe diepte werd draagkrachtig zand aangetroffen. Hierdoor kon het grootste deel van de circa 600 meter lange Vlotterkering® rechtstreeks op de zandlaag worden gefundeerd, zonder uitgebreide paalfundering. “We konden aantonen dat funderingspalen slechts op een beperkt deel van het traject nodig waren”, vertelt Arend Pool, senior ontwerper Geotechniek en waterveiligheid. “Dat maakte het ontwerp niet alleen goedkoper, maar ook duurzamer.”

Coupure vraagt om slimme oplossing

Een ander aandachtspunt was de coupure, ofwel de afsluitbare doorgang in de dijk, naast Brasserie Alt Arce. Arend: “Door de lage ligging van de steeg ontstond lokaal een complex pipingvraagstuk. Een traditionele damwandoplossing bleek hier niet haalbaar. Uiteindelijk hebben we hier in overleg met Waterschap Limburg gekozen voor het plaatselijk ophogen van de steeg. Daarmee is niet alleen de waterveiligheid gewaarborgd, maar blijft ook de gewenste zichtlijn richting de Maas behouden.”

Aantrekkingskracht van Arcen

Volgens Anne maakt juist die combinatie van techniek en ruimtelijke kwaliteit het project bijzonder. “Het gaat hier niet alleen om een robuuste waterkering. De oplossing moet ook passen in het landschap en bijdragen aan de kwaliteit van de omgeving. Het is mooi als je met geotechniek kunt helpen om beide doelen te realiseren.” Voor Arend ligt de aantrekkingskracht vooral in de innovatieve aard van het project. “Een zelfsluitende waterkering van deze omvang kom je niet vaak tegen. Het is interessant om daar als geotechnisch adviseur aan bij te dragen, zeker omdat de bewoners die oplossing ook echt omarmen.”