Geotextiel dat mag verdwijnen

Waarom een geotextiel ontwerpen voor honderd jaar, als je het na vijf jaar alweer verwijdert? Die vraag vormde het startpunt voor een innovatieve ontwikkeling van Joosten: JSTN Jogetex HV. Het is een volledig biobased en biologisch afbreekbaar geotextiel op basis van houtvezels. Het wordt als pilot toegepast bij het project dijkversterking Neder-Betuwe, naast de gebruikelijke synthetische variant.

Geotextiel is onmisbaar in de grond-, weg- en waterbouw. “Het zorgt voor stabiliteit van bouwwegen, versterkt constructies en scheidt verschillende grondlagen”, vertelt Marco Hazenkamp, Manager IDeA bij Joosten Groep. “Traditioneel worden deze materialen gemaakt van synthetische kunststoffen en ontworpen voor een functionele levensduur van honderd jaar. Dat is logisch voor toepassingen onder bruggen, wegen of waterbouwkundige constructies die decennialang moeten presteren.”

Grondstoffelijke kapitaalvernietiging

Maar niet iedere toepassing vraagt om zo’n lange levensduur. “Bij tijdelijke bouwwegen en kraanopstelplaatsen, zoals bij de aanleg en het onderhoud van hoogspanningsverbindingen of windmolens, ontstaat een opmerkelijke paradox”, merkt Hazenkamp terecht op. “Het geotextiel hoeft hier slechts enkele jaren zijn functie te vervullen, waarna het project wordt afgerond en het terrein teruggebracht moet worden naar de oorspronkelijke staat. Het materiaal wordt dan verwijderd en vaak verbrand. Een product dat ontworpen is voor een eeuw gebruik, eindigt zo al na enkele jaren in de afvalketen. Dat is je reinste grondstoffelijke kapitaalvernietiging.”

Houtvezel

De oorspronkelijke aanvrager van de HV-ontwikkeling is BAM op aanvraag van TenneT. Samen met deze partijen ging Joosten op zoek naar een duurzaam alternatief voor synthetisch geotextiel voor tijdelijke toepassingen. Die zoektocht leidde tot de ontwikkeling van JSTN Jogetex HV, waarbij HV staat voor houtvezel. “Het materiaal wordt gemaakt van Tencel-vezels afkomstig uit FSC-gecertificeerd snoeihout. De houtchips worden door Zwartz Textiel verwerkt tot vezels, vervolgens tot garens gesponnen en uiteindelijk geweven tot een geotextiel dat dezelfde constructieve functies vervult als traditionele varianten”, legt Hazenkamp uit. De grootste uitdaging bleek vervolgens niet de sterkte van het materiaal, maar juist de afbreekbaarheid. Hoelang blijft het geotextiel zijn functie behouden voordat de natuur het overneemt?

Derde generatie

De eerste pilots, uitgevoerd bij TenneT-projecten, leverden verrassende resultaten op. “Een onbehandelde variant werd op sommige locaties al binnen drie maanden door bodemschimmels afgebroken”, zegt Hazenkamp. “Dat lijkt misschien een tegenvaller, maar was het juist niet. Het was een bevestiging dat ons concept werkte. De levensduur verlengen is eenvoudiger dan verkorten.” Inmiddels wordt gewerkt aan een derde generatie van JSTN Jogetex HV, waarbij natuurlijke toevoegingen de afbraak gecontroleerd vertragen. “De verwachting is dat daarmee functionele levensduur van meerdere jaren haalbaar wordt, zonder de biologische afbreekbaarheid te verliezen.”

Dijkalliantie Neder-Betuwe kreeg lucht van de ontwikkeling van het duurzame geotextiel en zet behalve grote hoeveelheden synthetisch geotextiel ook een aantal honderden meters JSTN Jogetex HV in als pilot onder tijdelijke bouwwegen. “Het idee hierachter is dat op termijn verteert en het terrein een ecologische meerwaarde geeft.” Met JSTN Jogetx HV laat Joosten zien dat innovatie niet altijd draait om sterkere of duurzamere materialen. “Soms zit vooruitgang juist in het ontwerpen van materialen die precies lang genoeg meegaan, en daarna vanzelf verdwijnen.”