Platform over civiele techniek, ondergrondse infra, energie, bouwmaterieel & bouwmachines
Vooral een logistieke puzzel
Hoe bouw je een nieuw gemaal op een plek waar zwaar transport nauwelijks kan komen? Die logistieke puzzel vormde misschien wel de grootste uitdaging voor Schouls bij de vervanging van het poldergemaal Veender- en Lijkerpolder aan het Braassemermeer in Roelofarendsveen. Smalle kades en strenge gewichtsbeperkingen maakten transport over land vrijwel onmogelijk. De oplossing werd gevonden op het water.
Het bestaande poldergemaal was einde levensduur, begint Leen van Belen, projectleider bij Schouls. “Door nieuwbouw en verdere ontwikkeling in het gebied rond het Braassemermeer moet er in de toekomst ook meer water afgevoerd kunnen worden. Dat vroeg om een gemaal met een grotere capaciteit en hogere bedrijfszekerheid. Het nieuwe gemaal is daarom flink opgeschaald: twee keer zo breed en twee keer zo diep als het oude. Waar voorheen één pomp volstond, heeft het nieuwe gemaal twee grote pompen met elk een capaciteit van 37 m³ per minuut. Daarmee is het systeem niet alleen krachtiger, maar ook betrouwbaarder: als één pomp uitvalt of als er meer water verpompt moet worden, kan de andere het werk overnemen.”
De locatie van het gemaal, aan de Galgekade, maakte het project extra complex. “De kade is smal en wordt intensief gebruikt door fietsers en bestemmingsverkeer”, zegt Van Belen. “Bovendien geldt er een aslastbeperking van 5 ton, waardoor zwaar bouwverkeer geen optie is.” Aanvankelijk werd gekeken naar transport over land, maar dat bleek al snel onhaalbaar. Niet alleen vanwege de beperkte draagkracht van de weg, maar ook vanwege de impact op de omgeving en de veiligheid van omwonenden en recreanten. De oplossing? Transport over water. “Via een loswal aan de Oude Wetering hebben we de materialen aangevoerd en om ze vervolgens 2 kilometer verderop naar de bouwlocatie te varen. Dat vroeg om een strakke logistieke planning: boten moesten op tijd beschikbaar zijn en zoveel mogelijk materiaal per keer meenemen.”
De eerste grote stap in de uitvoering was het aanbrengen van stalen damwanden van 17 meter lang, om de een bouwkuip te creëren. “Hiervoor is een zware 70-tons rupskraan ingezet die deels op een ponton stond en later op de damwanden zelf werd verplaatst”, legt Van Belen uit. “Zo werd de kade ontzien en kon er toch veilig en efficiënt gewerkt worden.” Binnen deze bouwkuip werd het nieuwe gemaal volledig opgebouwd. “Daarbij is slim gebruikgemaakt van prefab betonelementen. Omdat traditionele betonmixers de locatie niet konden bereiken, zijn veel onderdelen vooraf geproduceerd in onze werkplaats en in kleinere delen naar de bouwplaats vervoerd. Daar werden ze met onze eigen rupskraan op hun plek gehesen.”
De vloer van het gemaal is wel ter plaatse gestort. “Hiervoor zijn speciale minimixers ingezet die telkens kleine hoeveelheden beton (ongeveer 1 m³ per rit) aanvoerden. Ze pendelden continu tussen de openbare weg en de bouwlocatie.”
Eén van de meest zichtbare gevolgen van de werkzaamheden was de afsluiting van het voet- en fietspad langs de Galgekade. “Het pad is populair bij recreanten die een rondje Braassemermeer maken”, vertelt Van Belen. “Toch was afsluiting onvermijdelijk: er was simpelweg geen ruimte om fietsers veilig langs de werkzaamheden te leiden. Zodoende was het pad vanaf de start van de werkzaamheden in september 2025 tot de oplevering in mei dit jaar volledig afgesloten. Fietsers en voetgangers werden omgeleid via duidelijke bebording.” De planning was dan ook strak. “Voor het begin van het fietsseizoen moest het werk afgerond zijn. En dat is gelukt, ondanks een relatief strenge winter, die onder andere de betonwerkzaamheden vertraagde.”
Een belangrijk aspect van dit succes was volgens Van Belen de samenwerking in een bouwteam. “In plaats van alles vooraf vast te leggen in een contract, is er gezamenlijk gekeken naar de beste oplossing, zowel op technisch vlak maar ook qua logistiek en omgeving. Deze aanpak blijkt zeer effectief. Door kennis en ervaring te bundelen, kunnen sneller beslissingen worden genomen en worden risico’s beter beheerst.” Het gemaal in de Veender- en Lijkerpolder staat niet op zichzelf. Het maakt deel uit van een groter programma waarin meerdere gemalen worden vernieuwd binnen de raamovereenkomst poldergemalen met het Hoogheemraadschap van Rijnland. “Deze manier van werken met vaste teams en langdurige contracten biedt duidelijke voordelen. Het zorgt voor continuïteit en een betere afstemming tussen alle betrokken partijen.”
Met de oplevering van het nieuwe poldergemaal Veender- en Lijkerpolder zet het waterschap een belangrijke stap richting toekomstbestendig waterbeheer met oog voor betrouwbaarheid en ecologie. “Zo zijn er voorzieningen getroffen om vuil automatisch te verwijderen, wat het onderhoud vereenvoudigt en de werking optimaliseert, en is er een vispassage aangelegd.” Het project is volgens Van Belen wederom een voorbeeld voor de sector. “We kunnen misschien sneller werken, maar door samen te werken komen we verder.”
