Platform over civiele techniek, ondergrondse infra, energie, bouwmaterieel & bouwmachines
Een innovatieprijs winnen is meer dan een mooi moment op het podium. Het geeft vernieuwende ideeën zichtbaarheid, brengt partijen met elkaar in contact en kan de stap naar toepassing in de praktijk versnellen. Juist daarom is het interessant om te kijken wat er gebeurt nadat de prijs is uitgereikt. Want een slim idee, een nieuw materiaal of een vernieuwend proces bewijst zijn waarde uiteindelijk in projecten, aanbestedingen, uitvoering en beheer.
Dat maakt de winnaars van de InfraTech Innovatieprijs 2025 interessant. In januari 2025 werden in Rotterdam Ahoy drie heel verschillende innovaties bekroond: Buoycrete stabilisatie van Boskalis in de categorie Productinnovaties, De Natuurladder van Dura Vermeer en Heijmans in de categorie Procesinnovaties en de Asphalt Recycling Train in de categorie Duurzame Samenwerking.
Samen laten ze goed zien waar de sector staat. Nederland moet bruggen, kades, wegen, sluizen en tunnels onderhouden, vervangen en verduurzamen. Tegelijk is er druk op budgetten, stikstofruimte, grondstoffen, capaciteit en uitvoerbaarheid. Innovatie is dan geen luxe, maar noodzaak. Alleen is de route van een goed idee naar een brede toepassing vaak lang en weerbarstig.
De drie winnaars bevinden zich sinds de prijsuitreiking allemaal in een andere fase. Buoycrete heeft de eerste toepassing in de praktijk achter de rug en werkt aan verdere onderbouwing en opschaling. De Asphalt Recycling Train is onderwerp van pilots, metingen en validatie. De Natuurladder zoekt zijn weg van initiatief van twee bouwbedrijven naar een breder gedragen sectorinstrument.
Juist die laatste innovatie is misschien het minst tastbaar, maar zegt veel over de infra. De Natuurladder is geen machine en geen materiaal. Het is een manier om natuurinclusiviteit, biodiversiteit, bodem, water en klimaatadaptatie in projecten bespreekbaar en hanteerbaar te maken. Geïnspireerd op de Veiligheidsladder, maar dan gericht op natuurvriendelijk werken.
Jeroen Demmer van Dura Vermeer legt uit waar de behoefte vandaan kwam. “In Nederland worstelden we ermee hoe je een goed sturingsinstrument maakt voor thema’s als natuurinclusiviteit en biodiversiteit. Die zijn veel subjectiever en laten zich veel minder makkelijk in cijfers sturen dan bijvoorbeeld CO2 of circulariteit.” Daarom kwam de nadruk te liggen op gedrag en leiderschap. “De analogie met de Veiligheidsladder was snel gelegd. Ook daar gaat het niet alleen om maatregelen, maar om bewustzijn, houding en leiderschap.”
Leon Dielen van Heijmans herkent de spanning tussen ambitie en praktijk. “Als je met iets abstracts als gedragsverandering bij een project komt, is de kans groot dat het niet landt. In projecten zeggen ze: vertel me wat ik moet doen en dan doe ik het wel.” Precies daarom is aan de Natuurladder ook een kansenscan gekoppeld. Die maakt zichtbaar welke concrete maatregelen mogelijk zijn.
Sinds het winnen van de innovatieprijs heeft de Natuurladder extra aandacht gekregen. Intern bij Dura Vermeer en Heijmans, maar ook daarbuiten. Toch is de ladder nog niet waar de Veiligheidsladder inmiddels wel is: een instrument dat opdrachtgevers standaard voorschrijven. In aanbestedingen is natuurinclusiviteit vaker een thema, maar een vaste methodiek ontbreekt nog.
Jeroen ziet dat de prijs wel helpt. “Je krijgt er intern en extern extra aandacht mee. Ook richting je MT helpt dat. Dan staat het onderwerp even in de spotlight en wordt bevestigd dat we een goede weg zijn ingeslagen.” Binnen Dura Vermeer wordt de Natuurladder inmiddels meegenomen in operationele plannen en rapportages. Bij Heijmans staat hij in verschillende businessplannen. Grotere projecten en bouwteams moeten de ladder toepassen. Leon is daar eerlijk over: “Het gebeurt nog mondjesmaat. Zeker niet in alle projecten. Maar in de projecten waar we de Natuurladder toepassen, zijn de gesprekken succesvol.”
Een belangrijke stap is dat de Natuurladder is overgedragen aan Collectief Natuurinclusief. Daarmee is het instrument losgekomen van de twee bedrijven die het ontwikkelden. “Dat was nodig”, volgens Leon. “Heijmans en Dura Vermeer hadden allebei zoiets: dit is niet een instrument dat wij in ons beheer moeten hebben.” Bij Collectief Natuurinclusief krijgt de ladder een neutralere basis en kan hij makkelijker worden doorontwikkeld voor andere domeinen, zoals vastgoed, onderwijs, landbouw en water.
Tot die tijd blijft het pionieren. In het project Triax, een samenwerking van Dura Vermeer, Heijmans en BESIX, leidde een Natuurladder-sessie tot een kansenscan met meerdere maatregelen voor biodiversiteit en klimaatadaptatie. De opdrachtgever wilde die niet betalen. De combinatie besloot daarop zelf een deel voor haar rekening te nemen. Leon noemt dat “een supermooi resultaat”.
Jeroen plaatst er een realistische kanttekening bij: “niet alles wordt uiteindelijk uitgevoerd. Beheer en onderhoud blijken ook hier bepalend.” Toch ziet hij winst. “Als je het hebt over gedrag en leiderschap, dan is die stap naar voren wel een hele mooie winst voor de Natuurladder.”
Waar de Natuurladder vooral over gedrag gaat, is de Asphalt Recycling Train heel zichtbaar. Een rij machines beweegt als een trein over het wegdek, verwarmt oud asfalt, maakt het los, mengt het opnieuw en brengt het direct weer aan. Van oud naar nieuw asfalt, op locatie.
Daarom won de ART de prijs in de categorie Duurzame Samenwerking. Provincie Gelderland, Rijkswaterstaat, Dura Vermeer, ART-E en andere partners werken samen om de techniek te valideren en beschikbaar te maken voor de sector. De eerste proef werd in juni 2024 uitgevoerd op de N315 bij Ruurlo. Daarna volgden onder meer toepassingen en demonstraties in Almere en Hilversum.
De belofte is groot. Doordat bestaand asfalt op locatie wordt hergebruikt, zijn minder primaire grondstoffen nodig. Ook vervallen veel transportbewegingen van en naar de asfaltcentrale. Dat scheelt CO2, verkeersbewegingen en hinder. Bovendien blijft de steenfractie beter intact dan bij traditioneel koud frezen. In potentie komt de techniek dicht bij volledig hergebruik van de bestaande deklaag.
Maar de waarde van de ART zit niet alleen in de machine. Minstens zo belangrijk is de kennis die wordt opgebouwd. Welke asfaltmengsels zijn geschikt? Hoe gedraagt de deklaag zich na verwarmen en remixen? Welke temperatuur is nodig? Welke toevoegingen zijn nodig? Hoe presteert het nieuwe wegdek na verloop van tijd?
Daar komt de uitvoering in beeld. Namens de ART vertaalt asfaltuitvoerder Harry Beltman de techniek naar de dagelijkse praktijk op de weg. Want hoe spectaculair de trein er ook uitziet, uiteindelijk moet hij gewoon asfalt maken dat voldoet. Dat vraagt ritme, vakmanschap, afstemming en controle. De machine heeft ruimte nodig, kan niet overal uit de voeten en vraagt een andere manier van organiseren dan traditioneel asfaltonderhoud.
Juist daarom zijn pilots en proeven zo belangrijk. Niet om één keer te bewijzen dat het kan, maar om het proces onder verschillende omstandigheden te testen. De techniek zet serieuze stappen richting praktijkrijpheid, maar de standaard is het nog niet. Configuratie, emissies, kwaliteit, logistiek en beheer moeten per toepassing kloppen.
Buoycrete van Boskalis richt zich op een heel andere opgave: verouderde kademuren. Veel gemeenten hebben kades die aan vervanging of versterking toe zijn. Volledige vervanging is vaak ingewikkeld. Er is weinig ruimte, er staan bomen, er liggen kabels en leidingen en werkzaamheden veroorzaken veel hinder. Bovendien hebben veel kades historische waarde.
Buoycrete biedt daarvoor een alternatief. Het is een betonmengsel met een vrijwel neutraal drijfvermogen. Het is ongeveer even zwaar als water, lost niet op en kan onder water worden aangebracht zonder dat het wegzakt of extra gewicht toevoegt aan een kwetsbare constructie. Na uitharding ontstaat een sterke massa waarmee holtes achter en onder kademuren kunnen worden gevuld. Zo wordt verdere uitspoeling tegengegaan en kan de bestaande constructie worden gestabiliseerd.
Guido Visch van Boskalis ontwikkelde het materiaal vanuit een innovatietraject voor onderwaterbouwen. De gedachte was eenvoudig, maar technisch uitdagend: maak een mengsel met dezelfde dichtheid als water. Daardoor gedraagt Buoycrete zich onder water bijna gewichtloos, terwijl het na uitharding de eigenschappen krijgt die nodig zijn om een kade te stabiliseren.
In Amsterdam werd de techniek in de praktijk getest. Daar zijn bij historische kademuren holtes ontstaan door erosie en uitspoeling. Met Buoycrete kunnen die holtes worden gevuld zonder de kade droog te zetten, zonder zware bekisting en zonder extra belasting op de bestaande fundering. In het voorjaar van 2024 is op deze manier een proefvak van 30 meter kademuur gerenoveerd en versterkt. De levensduur van de kade wordt daarmee fors verlengd, terwijl het authentieke karakter behouden kan blijven.
De drie winnaars van de InfraTech Innovatieprijs 2025 laten samen zien dat innovatie in de infra zelden lineair verloopt. Een prijs helpt. Hij geeft aandacht, legitimiteit en intern momentum. Maar daarna begint de fase waarin een idee moet landen in systemen die complex, risicomijdend en sterk gereguleerd zijn.
Bij de Natuurladder draait het om adoptie. Het instrument is inhoudelijk sterk, maar moet nog vaker worden voorgeschreven, toegepast en ingebed. Bij de Asphalt Recycling Train draait het om validatie en kennisdeling. De techniek belooft grote winst in circulariteit en CO2-reductie, maar moet onder verschillende omstandigheden aantonen waar en hoe zij het best werkt. Bij Buoycrete draait het om opschaling van een bewezen toepassing naar een bredere markt, met voldoende technische borging en vertrouwen bij opdrachtgevers.
De rode draad is dat innovatie niet ophoudt bij techniek. Sterker nog: techniek is vaak pas het begin. Daarna volgen gedrag, contracten, beheer, data, onderhoud, budgetten en acceptatie. InfraTech bekroonde in 2025 dus niet alleen drie goede ideeën. De beurs zette drie bewegingen in de schijnwerpers die de sector hard nodig heeft: natuur serieuzer meenemen in projecten, asfalt circulairder onderhouden en kademuren langer behouden in plaats van automatisch vervangen. Want de echte innovatie begint niet op het podium. Die begint op de bouwplaats, in het projectteam, op de weg en langs de kade.
