Platform over civiele techniek, ondergrondse infra, energie, bouwmaterieel & bouwmachines
Mensen, keuzes maken en grenzen verleggen
De toekomst van de Nederlandse waterbouwsector rust volgens Andrea Vollebregt, directeur Vereniging van Waterbouwers, op drie pijlers: voldoende financiële middelen, keuzes durven maken en vooral de juiste mensen. Want de opgaven waar Nederland voor staat, worden alleen maar veelzijdiger.
De behoefte aan goed opgeleid personeel is een van de grootste uitdagingen in de sector, begint Vollebregt. “De waterbouwsector is hierin niet uniek, maar het dalende aantal studenten in het maritieme en civieltechnische onderwijs is zorgelijk. Juist nu er in Nederland enorm veel moet gebeuren op het gebied van waterbouw en infrastructuur. Alleen al het vervangen, onderhouden en vernieuwen van de bestaande infrastructuur vormt een gigantische klus. Bruggen, sluizen, dijken, veel van wat we hebben is aan het einde van zijn levensduur. Voor deze basisopgave zijn mensen nodig, middelen én deskundigheid. Die deskundigheid is gelukkig aanwezig, maar de arbeidscapaciteit staat onder druk.”
Daarbovenop komt de snel veranderende klimaatrealiteit, vervolgt ze. “Periodes van droogte worden langer, buien heviger en de afvoer van rivieren wisselvalliger. Daarnaast neemt zoutindringing toe door zeespiegelstijging en lagere rivierafvoeren. Nederland moet zich daarom niet alleen richten op mitigatie, maar vooral op adaptatie. Als waterbouwers zeggen we: begin nu. Bereid je voor op wat komt en deels al gaande is. Door nu keuzes te maken bij de inrichting van ons land, voorkomen we dat we later géén keuze meer hebben en achter de feiten aanlopen.”
Ook de deltawerken komen op het punt dat grootschalig onderhoud en aanpassing noodzakelijk wordt. “Binnen het Deltaprogramma wordt al 100 jaar vooruitgekeken, maar keuzes dringen zich steeds duidelijker op. Hoe richten we de afvoer van grote rivieren in? Voeren we water zo snel mogelijk af naar zee, of houden we het langer vast vanwege het toenemende belang van zoetwater? De huidige inrichting van het landschap sluit daar nog onvoldoende op aan. Er zijn grensverleggende keuzes te maken”, vindt Vollebregt.
Scenario’s voor zeespiegelstijging laten volgens Vollebregt zien dat dijken mogelijk op sommige plaatsen tientallen meters breder moeten worden. “Technisch kan veel, maar ruimtelijk en maatschappelijk zijn er grenzen. Onze sector beschikt over veel uitvoerings- en technische kennis om mee te denken over deze grote afwegingen. Hoe langer we wachten, hoe meer de opgaven zich opstapelen: van renovatie van bestaande infrastructuur tot klimaatadaptatie en nieuwe kaders voor waterveiligheid en waterbeheer. Daarnaast zijn de financiële middelen voor al deze opgaven ook niet onbeperkt en vraagt het dus waar mogelijk ook slim combineren van opgaven.”
Hoewel er voldoende deskundigheid en innovatiekracht is, vormt arbeidscapaciteit een punt van aandacht aan zowel opdrachtgevers- als opdrachtnemerszijde. “Daarom hebben we vanuit de vereniging veel contact met scholen en opleidingen, van mbo tot universiteit om alle facetten van de waterbouw voldoende onder de aandacht te krijgen en curricula zo goed mogelijk op de praktijk te laten aansluiten. En met de TU Delft hebben we een samenwerkingsovereenkomst waarbij we een leerstoel ondersteunen op het gebied van kust- en oeverwerken. Daarnaast wordt er gewerkt aan innovatieve oplossingen voor klimaatadaptieve oplossingen op de binnenwateren, die ook bij de TU Delft getest zullen worden in de praktijk. Samen met het O&O-fonds Waterbouw wordt voorlichting gegeven op scholen en start in 2026 een arbeidsmarktcampagne om jongeren te enthousiasmeren voor het vak. Tenslotte zetten we in op leven lang leren via een eigen opleiding voor lidbedrijven.”
Onze leden vertegenwoordigen het volledige spectrum van de Nederlandse waterbouw: van grote baggeraars tot dijkbouwers, van havenontwikkeling tot bouwen met de natuur, en alle dienstverlenende bedrijven daaromheen, zegt Vollebregt enthousiast. “In nauwe samenwerking met overheidspartijen zoals IenW, Rijkswaterstaat, havenbedrijven en waterschappen werken we aan het efficiënt uitvoeren van de grote nationale opgaven. Het nieuwe industriebeleid van het ministerie van Economische Zaken erkent de waterbouw als een groeimarkt. En terecht, want onze sector is essentieel voor het behoud van Nederland als ‘triple A’-land. Dit hopen we ook nadrukkelijker terug te zien in het industriebeleid van de overheid. Wij werken namelijk aan de essentiële randvoorwaarden die dit land droog, veilig en leefbaar houden.”
