Verkeersveiligheidsauditors: de stille bewakers van de A2

Wie over een nieuwe of vernieuwde rijksweg rijdt, staat er zelden bij stil hoeveel inspanningen eraan voorafgaan voordat de weg veilig wordt opengesteld. Achter de schermen worden in verschillende fasen verkeersveiligheidsaudits uitgevoerd die bepalend zijn voor hoe veilig weggebruikers hun bestemming bereiken. Ons land telt slechts dertien gecertificeerde auditors die dit soort audits op rijkswegen mogen uitvoeren. Dirk de Baan, verkeerskundige bij De Baan Verkeersadvies, is er één van, en neemt ons mee naar de verbreding van de A2 tussen de knooppunten Het Vonderen en Kerensheide.

Verkeersveiligheidsaudits op rijkswegen worden uitgevoerd in vier opeenvolgende fases, vertelt De Baan. “De eerste audit wordt uitgevoerd op het Voorontwerp (VO). Het VO wordt doorgaans opgesteld door een adviesbureau in opdracht van Rijkswaterstaat. Dat ontwerp moet vervolgens door een onafhankelijk auditteam worden beoordeeld; dus niet door auditors die bij hetzelfde adviesbureau werken dat het ontwerp maakte. Bij de A2 voerden Betty van de Wetering en ikzelf deze eerste audit uit voor het betrokken adviesbureau.” Beiden zijn niet betrokken geweest bij het ontwerp, waardoor hun onafhankelijkheid gegarandeerd is.

Stapels tekeningen doorgronden

Vanaf fase 2, het Definitief Ontwerp (DO), is de aannemer verplicht om een verkeersveiligheidsaudit op zijn ontwerp te laten uitvoeren. “In deze fase wordt het ontwerp opnieuw en blanco beoordeeld: wat is er gewijzigd ten opzichte van het VO, en zijn eerdere aandachtspunten voldoende opgepakt?”, legt De Baan uit. “Het komt erop neer dat wij stapels tekeningen openvouwen – situatietekeningen, lengte- en dwarsprofielen – en deze met een ‘rode pen’ doorlopen. Met twee auditors, volgens het vier-ogenprincipe, beschrijven we het probleem en het verkeersveiligheidsrisico voor de weggebruikers. Vervolgens geven wij mogelijke oplossingsrichtingen. We geven geen advies, maar maken inzichtelijk wat de gevolgen kunnen zijn als er niets gebeurt. De ernst van elk gesignaleerd verkeersveiligheidsrisico wordt geclassificeerd in drie categorieën: geel, oranje en rood.”

Door de bril van de weggebruiker

De Baan vertelt dat bij omvangrijke projecten, zoals hier op de A2, ook tijdelijke verkeerssituaties worden beoordeeld. “Faseringen waarbij het verkeer maandenlang wordt verlegd, moeten afzonderlijk worden getoetst op verkeersveiligheid. Deze toetsen worden door twee andere verkeersveiligheidsauditoren uitgevoerd, om rolvermenging te voorkomen.” Auditfase 3 vindt vervolgens plaats net vóór openstelling. “Dan kijken we buiten, overdag én bij duister, letterlijk door de bril van de weggebruiker. We rijden het tracé meerdere keren af, maken foto’s en video-opnames en beoordelen of belijning, bebording, bebakening en afscherming logisch en veilig zijn. Auditfase 4 volgt drie tot zes maanden later, wanneer het verkeer zijn weg heeft gevonden en gewend is aan de nieuwe situatie. Meerijdend met het verkeer kijken we of de weginfastructuur wordt begrepen en of er nog onverwachte risico’s optreden, zoals afscherming van bewegwijzering door begroeiing of ‘vergeten’ objecten in de berm. Ook kunnen we soms op een viaduct staan om de verkeersstroom te observeren; vooral bij aansluitingen kan dit eenvoudig. We kijken dan naar het gedrag van invoegend en uitvoegend verkeer.”

Deze manier van werken is niet uniek voor dit project, verzekert De Baan die aardig thuis is in het werkveld. Met zijn bedrijf voerde hij al honderden audits uit op projecten zoals de Afsluitdijk, de A2-tunnel door Maastricht, de A15 bij Rotterdam en Ring Groningen. Verder leverde hij een bijdrage aan het opstellen van diverse CROW-richtlijnen en was betrokken bij de introductie van verkeersveiligheidsaudits in Nederland, eind jaren negentig van de vorige eeuw.