Platform over civiele techniek, ondergrondse infra, energie, bouwmaterieel & bouwmachines
Nieuwe aanvaarbeveiliging voor Zeeburg-sifons
Onder het Amsterdam-Rijnkanaal liggen de sifons van Gemaal Zeeburg, die een cruciale rol spelen in het waterbeheer van de Amsterdamse binnenstad. Deze sifons liggen relatief ondiep en komen aan de rand van het kanaal zelfs boven de kanaalbodem uit. Daarom is bescherming tegen aanvaring hier essentieel om de waterveiligheid van Amsterdam te waarborgen. BT Engineering werd ingeschakeld om de sifons duurzaam en toekomstbestendig te beschermen.
Waterschap Amstel, Gooi en Vecht, de beheerder van de sifons, wilde een robuuste oplossing voor de beveiliging ervan tegen aanvaringen. In de oude situatie werden de sifons enkel beschermd door een aantal signaleringspalen, waarvan een aantal al niet meer aanwezig waren. “Met de groei van de scheepvaart en grotere scheepsformaten rees de vraag of de bestaande situatie nog wel veilig was”, vertelt Sytse Alkema van BT Engineering. “Een aanvaring zou ingrijpende gevolgen kunnen hebben voor de waterstand in de stad. In opdracht van het waterschap hebben we in eerste instantie diverse conditionerende onderzoeken en een variantenstudie uitgevoerd naar de meest kansrijke oplossing om de sifons te beschermen.”
In die eerste fase werden de situatie, risico’s en behoeftes uitgebreid geïnventariseerd. “Er werden drie varianten onderzocht: een klassiek remmingwerk met stalen buizen, het afdekken van het gebied met stortsteen, en het maken van kistdammen gevuld met grond”, legt Alkema uit. “Daarbij hebben we niet alleen gekeken naar de technische prestaties, maar ook naar de uitvoerbaarheid, duurzaamheid en de toekomstige ontwikkelingen zoals een mogelijke verbreding van het Amsterdam-Rijnkanaal, waarbij de nieuwe aanvaarbeveiliging gedemonteerd en hergebruikt kan worden.”
De keuze viel uiteindelijk op een systeem van vier stalen kistdammen, zegt Bart van Langevelde van BT Engineering. “Deze constructie biedt een optimale balans: voldoende robuustheid om aanvaringsenergie op te nemen, maar niet zo star dat schepen bij een botsing te ernstige schade oplopen. Bovendien kunnen de onderdelen van de constructie in de toekomst hergebruikt worden, mocht het kanaal in de toekomst worden verbreed.” Circulair bouwen speelde dus een grote rol: circa 95% van het staal kan later worden herwonnen.
Volgens Alkema zat er best een stukje innovatie in qua rekenmethodiek. 3D-rekenmodellen, vervormingsanalyses en energieberekeningen maakten het mogelijk om het ontwerp te optimaliseren zonder te overdimensioneren. “Zo hebben we Plaxis 3D gebruikt om de vervorming van de constructie bij een bepaalde impact in te schatten. Daarmee is uitgerekend wat de energie-opname is en hebben we rekentechnisch onderbouwd wat de kistdamconstructies kunnen hebben. Die bestaan uit een stalen damwand met een gording en ankers erachter en zijn opgevuld met zand en bovenin stortsteen. Waar de sifons zelf liggen, kun je geen damwanden slaan. De kistdammen zijn verbonden met een stalen buis die eveneens als geleidewerk functioneert.”
BT Engineering heeft volgens Van Langevelde al in een vroeg stadium nagedacht over de maakbaarheid van het ontwerp. “Zodra de aannemer was aangesloten hebben we dat tot op detailniveau besproken en afgestemd.” Alkema vult aan: “Dat is waar wij het verschil maken. De uitvoerbaarheid van het ontwerp meenemen in het hele proces. Juist bij dit soort opgaven die in het ontwerp best wel snel technisch van aard worden, is dat heel belangrijk.” Tijdens de voorbereiding werd onverwacht een oude, in de bodem verborgen paalfundering ontdekt. “Ook dan zijn we in staat om snel te schakelen. In bouwteamverband met Waterschap Amstel, Gooi en Vecht en uitvoerend aannemer De Klerk Werkendam werden oplossingen snel en efficiënt afgestemd.”
Het project weerspiegelt volgens Van Langevelde de ontwikkeling van BT Engineering, dat onlangs deze nieuwe naam heeft aangenomen. “We zijn van oorsprong geotechnisch georiënteerd, maar kiezen de laatste jaren voor een breder scala aan expertises: constructeurs, modelleurs, leidingingenieurs en hydrologen. Door de verbreding van onze expertises zijn we nu in staat om dit soort projecten van A tot Z integraal op te pakken. Van variantenstudie tot uitvoering en oplevering, we zijn bij alle fasen betrokken.”
